ΜΙΑ ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Ουδέποτε άλλοτε υπήρξε τόση σύγχυσις περί Ορθοδοξίας εις τον Ελληνικόν χώρον, όση υπάρχει σήμερον. Ζώμεν εις μίαν χώραν φωτός απλέτου, φωτός υπερφυσικού, όπου ανέτειλεν με τον Χριστιανισμόν και το αγνοούμεν. Επειδή δεν απεκτήσαμεν αίσθησιν δια την γεύσιν των πνευματικών ουσιών, αρνούμεθανα δεχθώμεν και την ύπαρξίν των και την υπεροχήν των.                           

Πολλοί, όταν αναφέρουν την Ελλάδα, εννοούν ένα προχριστιανικόν φως της Αριστοτελικής ή Πλατωνικής φιλοσοφίας ή τους Πυθαγορίους ή την Στοάν και ένα καθαρόν φυσικόν και ακτινοβόλον φως, με το οποίον είναι προικισμένη η μεσημβρινή Πατρίς μας, όπου φωτίζει τα μαρμάρινα μνημεία μας και τας απαραμίλλους φυσικάς καλλονάς της. Ούτε καν υποψία, ότι έχομεν τον κατά παράδοσιν πάμφωτον Ορθόδοξον Χριστιανισμόν, τον οποίον επεξειργάσθη εις όλας του τας μορφάς, ως αλήθειαν, ως κάλλος, ως δόγμα, ως πνευματικότητα, ως υπερούσιον λειτουργικήν ζωήν και ως ρυθμόν τέχνης, η χορεία των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας κατ΄ ιδίαν και εν Ιεραίς Συνόδοις τη συνεργεία του Αγίου Πνεύματος. Και διατί αυτή η τραγική άγνοια των θείων θησαυρών μας; Διότι δεν εζήσαμεν πνευματικώς, δεν επιστεύσαμεν εις τον Χριστόν, όστις μας εφανέρωσε την Αλήθειαν, δεν εφηρμόσαμεν τας θείας Του εντολάς. Και έτσι δεν άνοιξαν τα μάτια μας δια να ίδωμεν το Άγιον εκείνο και υπερφυσικόν φως, το οποίον περιέλαμψεν όσους επίστευσαν τον Χριστόν και ηγάπησαν την δόξαν και την αγάπην Του. Και εντεύθεν κατατριβόμεθα με μικροχαρή υποκατάστατα, ομιλώμεν με ενθουσιασμόν δια την κλασσικήν φιλοσοφίαν και την τέχνην, δια τον ψευδοπολιτισμόν μας, αλλά περί Ορθοδοξίας ούτε λόγος, επειδή δεν ζήσαμεν εν Χριστώ, δεν ησθάνθημεν την πνευματικήν λύτρωσιν και άπειρον ευδαιμονίαν της εν Χριστώ ζωής. Δια τούτο έχομεν περιέλθη εις αγωνίας και προβληματισμούς και άγχη και απελπιστικόν αδιέξοδον. Από το οποίον δεν θα εξέλθωμεν, εάν δεν προσέλθωμεν εν κλαυθμώ και ταπεινώσει και απλότητι ψυχής προς τον λυτρωτήν του κόσμου Χριστόν. Όχι τον Χριστόν των Λατίνων, που τον απεγύμνωσαν από την υπερβατικότητά του και τον κατέστησαν ένα ψυχρόν ηθικολόγον, ούτε τον Χριστόν των Προτεσταντών, οίτινες τον κατεκρεούργησαν εις τετρακόσια τεμάχια και κάθε αίρεσις τον παρουσιάζει εις τα μέτρα της. Αλλά τον Χριστόν, τον Ορθοδόξως ερμηνευθέντα και βιωθέντα επί δύο χιλιάδες έτη υπό της Εκκλησίας, εκ της οποίας απεκόπησαν και Λατίνοι και Προτεστάνται και ήδη πλανώνται εις το βαθύ σκότος της εγωπαθείας των.                                                                                       

Τα ανωτέρω έγραψα ως μικράν εισαγωγήν εις την μικράν ιστορίαν, τόσον όμως περιεκτικήν και τόσον διδακτικήν δι΄ ημάς, που ομιλώμεν περί ενώσεως των Εκκλησιών, την οποίαν εκθέτω αμέσως.                                                                                           

Γνωστός μου φιλόλογος Γερμανός μοι εδιηγήθη τα εξής: Ευρισκόμην, λέγει, μεταξύ των στρατιωτών της Χιτλερικής εκστρατείας εις Ρωσίαν. Προ της καταρρεύσεως του γερμανικού μετώπου, ανεπαυόμην, μετά από μίαν μάχην, με άλλους συναδέλφους μου, εις ένα σπίτι ρωσικού χωριού. Ένα βράδυ οι συνάδελφοί μου ήρχισαν ένα θορυβώδες τραγούδι. Αίφνης, εμφανίζεται μία νεαρά ρωσίς, εις το σπίτι της οποίας εστεγαζόμεθα, και αφού μας έρριψεν αυστηρόν βλέμμα, έδειξεν με τον δάκτυλόν της το εικονοστάσιον και την κανδήλαν που ήτο αναμμένη, ωσάν να μας έλεγε πόσον άτοπον είναι να τραγωδούμεν ενώπιον των ιερών εικόνων… Υπήρξε τόση η κατάπληξίς μου και ο σεβασμός μου δια την ορθόδοξον αυτήν νέαν, με το σταθερόν και ανδρείον φρόνημά της και δια την αδιαφορίαν της, ότι ωμίλει εις τους νικητάς της πατρίδος της, ώστε, μόλις ετελείωσεν ο φρικαλέος εκείνος πόλεμος, εζήτησα αμέσως να πληροφορηθώ τι πιστεύουν οι Ορθόδοξοι και ποίας διαφοράς έχομεν ημείς οι Προτεστάνται με αυτούς. Κατέφυγα εις ένα Ορθόδοξον ιερέα μιας Κοινότητος εν Γερμανία και τον ερώτησα να με διαφωτίση. Εκείνος, ύστερα από πολλήν σκέψιν, μου απήντησεν ότι… δεν έχομεν διαφοράς σοβαράς και ότι αμφότερα τα δόγματα αντλούν από μίας πηγής!...                                     

Παρά την απροσδόκητον αυτήν απάντησιν του ιερέως, ήρχισα να μελετώ βιβλία Ορθόδοξα. Εκεί ανεκάλυψα, όχι απλώς διαφοράς, αλλά χάσματα κυριολεκτικώς. Έβλεπα ότι η Ορθοδοξία ήτο εκθαμβωτικόν φως και ο Προτεσταντισμός βαθύτατον έρεβος. Ότι η Ορθοδοξία, απετέλει αδιάκοπον συνέχειαν της Αποστολικής Διδαχής και ότι ο Προτεσταντισμός ήτο ένα σύνολον ερμηνευτικών πλανών, η αρχή των οποίων υπήρξεν εις την Ρώμην ως Ορθολογισμός. Και ακόμη διεπίστωσα, ότι τόσον ο Παπισμός, όσον και ο Προτεσταντισμός, (περισσότερον ο δεύτερος) δεν λυτρώνουν, δεν ζωοποιούν, δεν ειρηνεύουν την ψυχήν, εν αντιθέσει με την Ορθοδοξίαν, η οποία πρώτον καθαίρει την ψυχήν από των παθών, κατόπιν την φωτίζει και τελευταίον την ενώνει με τον Χριστόν. Αργότερα εδιάβασα την Υμνολογίαν της Ορθοδόξου Εκκλησίας, την «Φιλοκαλίαν» και τους Ασκητικούς Πατέρας και εκολύμβησα εις άπειρον αγαλλίασιν. Η ορθοδοξία είναι έργον Θεού. Ο Ρωμαιοκαθολισμός ήτο έργον Θεού και έγινεν και ανθρώπινον. Ο Προτεσταντισμός από Θεανθρώπινον κλάδον αποκοπείς, εφυλλορρόησεν από σατανικούς ανέμους και τώρα κείται εις φύλλα εξηραμένα, έκαστον των οποίων αντιπροσωπεύει και μίαν Ομολογίαν!...                                                    

…Προ πολλών ετών εζήτησα να εισέλθω στους κόλπους της Ορθοδόξου Ελληνικής Εκκλησίας. Εκατηχήθην – διότι ουσιαστικώς εγνώριζα την αλήθειαν της Ορθοδοξίας – και εβαπτίσθην δι΄ ύδατος και πνεύματος. Και έγινα ένα μέλος του μυστικού Σώματος του Χριστού. Και τώρα, σεσωσμένος τη Χάριτι του Θεού, πληροφορημένος εις την καρδίαν μου «εν Χάριτι», ζω αποξενωμένος από τους ονειδίζοντάς με συγγενείς, αλλά «συμπολίτης των αγίων και οικείος του Θεού», πτωχός καθηγητής εν Ελλάδι, αλλά πλουτίσας εν Χριστώ δύναμαι ευγνωμόνως να αναπέμπω τας προσευχάς μου και να λέγω, μαζύ με τον άγιον Πατέρα μας Συμεών τον Νέον Θεολόγον, προς τον Σωτήρα μου Ιησούν: «Απολαύω της αγάπης σου και της ωραιότητός σου και είμαι πλήρης ευδαιμονίας και θείας γλυκύτητος. Το πρόσωπόν μου λάμπει όπως το πρόσωπον του Ηγαπημένου μου. Όταν βυθίζομαι εις το φως σου, τότε γίνομαι ένα φως όμοιον με το ιδικόν σου. Και τότε αισθάνομαι τον εαυτόν μου πλουσιώτερον από όλους τους πλουσίους, ωραιότερον από όλους τους ωραίους και δυνατώτερον από όλους τους αυτοκράτορας». Και τελειώνω την προσευχήν μου με την αίτησιν, να με αξιώση ώστε να γίνω Μοναχός της Ορθοδόξου αγίας Εκκλησίας μας, δια να αρχίσω από εδώ να αισθάνομαι την μακαριότητα της αιωνίου βιοτής…                                         

«Κύριε, συ που μου έδωσες το αιτείν, δος μου και το αιτούμενον, Αμήν».                                                                                                         

Έτσι ετελείωσεν ο Ιωάννης Γιόρνταν την αφήγησίν του.

Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος : εστί μεν Εκκλησία αγίων και Εκκλησία οσίων, αλλ΄ εστί κατά τον ψαλμόν και Εκκλησία πονηρευομένων

«Λοιπόν δεν είναι πάντοτε σεπτόν και τίμιον το της Συνόδου όνομα. Αλλ΄ εκείνη μεν είναι σεπτή και τιμία, η αγία Σύνοδος, η στοιχούσα τοις τε εγγράφοις και αγράφοις παραδεδομένοις υπό των αγίων Αποστόλων και της Κοθολικής Εκκλησίας. Και της τοιαύτης Συνόδου κατά χρέος τας αποφάσεις δεχόμεθα και φυλάττομεν· των δε αλλοτρίων την φωνήν, ούτε γινώσκομεν, ούτε πειθόμεθα αυτή. Δυνάμεθα εντεύθα ν΄ απαριθμήσωμεν πολλάς τοιαύτας Συνόδους, αλλ΄ ίνα μη χρονοτριβώμεν περιττώς, ας ίδη ο αναγνώστης τον Β΄ τόμον των Συνοδικών και θέλει εύρει αυτάς, όπου και ρητώς ληστρικαί επιγράφονται. Και το χειρότερον όπου όχι μόνον τοπικαί και ολιγάριθμοι αστάθησαν τοιαύται, αλλά και οικουμενικαί πολυάριθμοι, οία η εν Εφέσω το δεύτερον, η συμφωνήσασα τω μονοφυσίτη Ευτυχεί και τον ευσεβέστατον και αγιώτατον Φλαβιανόν τον Κων/λεως αποκτείνασα. Μετά ταύτην η επί Κοπρωνύμου πολυαριθμοτάτη, η φριάξασα κατά των αγίων εικόνων. Ομοίως και η επί Βασιλείου του Μακεδόνος οικουμενική ονομασθείσα, παρανομωτάτη δ΄ αναφανείσα, ως καθελούσα και αναθεματίσασα τον αγιώτατον Φώτιον. Περιττόν δε είναι ν΄ αναφέρω το εν Φλωρεντία οικουμενικόν μεν, ληστρικώτατον δε συνέδριον. Λοιπόν πάλιν λέγομεν, δεν είναι πάντοτε σεπτόν και τίμιον το της Συνόδου όνομα, καθώς ουδέ το της Εκκλησίας, καθ΄ ότι, εστί μεν Εκκλησία αγίων και Εκκλησία οσίων, αλλ΄ εστί κατά τον ψαλμόν και Εκκλησία πονηρευομένων». 

Μητροπολίτης Πειραιῶς κ. Σεραφείμ: Ἀναγνωρίζετε, Παναγιώτατε Δέσποτα, τόν Παπισμό ὡς “Ἐκκλησία”;

Σχετικά μέ τίς κακόδοξες οἰκουμενικές θεωρίες περί “ἀδελφῶν Ἐκκλησιῶν” καί “δύο πνευμόνων” καί τῆς Οὐνίας, εἶναι γνωστό ὅτι αὐτές υἱοθετήθηκαν ἀπό τό ἀπαράδεκτο, ἐπαίσχυντο καί ἄστοχο ἐκκλησιολογικῶς κείμενο τοῦ Βalamandτοῦ Λιβάνου τό 1993. Ἐκεῖ ἀναγνωρίζεται ἡ αἱρετική παρασυναγωγή τοῦ Παπισμοῦ, ὄχι μόνο ὡς “Ἐκκλησία”, ἀλλά καί ὡς “ἀδελφή Ἐκκλησία” μέ τήν Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία. Δηλαδή ἐξισώνεται ἐκκλησιολογικῶς ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μέ τήν αἵρεση τοῦ Παπισμοῦ...

Ἀναγνωρίζετε, Παναγιώτατε Δέσποτα, τόν Παπισμό ὡς “Ἐκκλησία”;  Εἶναι, ὅμως, “ἐκκλησία” ἤ αἵρεση;  Πλῆθος Ὀρθοδόξων Συνόδων ἔχουν καταδικάσει τόν Παπισμό ὡς αἵρεση»

(Ἐπιστολή Σεβ. Μητροπολίτου Πειραιῶς κ. Σεραφείμ πρός τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο τῇ 27ῃ Ἰουνίου 2013).

Ο Μανώλης Γλέζος ζήτησε από τον Αρχιεπίσκοπο χριστιανική κηδεία

Στην αποκάλυψη μιας αν μη τι άλλο ανέλπιστης πτυχής της πρόσφατης συνάντησης του με το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς, Μανώλη Γλέζο προχώρησε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος.Απευθυνόμενος προς κατοίκους και φορείς της Ναυπάκτου όπου βρέθηκε για να ευχηθεί στον εορτάζονται μητροπολίτη κ. Ιερόθεο, ο Αρχιεπίσκοπος είπε πως κατά την πρόσφατη συνάντηση τους, ο Μανώλης Γλέζος, όχι μόνο του αποκάλυψε οτι θέλει να κηδευτεί και ταφεί χριστιανικά αλλά του ζήτησε να φροντίσει ο ίδιος ώστε να μην συμβεί κάτι διαφορετικό.Ο διάλογος όπως τον μετέφερε ο Προκαθήμενος της Ελλαδικής Εκκλησίας είναι χαρακτηριστικός: «Όταν πεθάνω θα αναλάβετε εσείς υπεύθυνα, και θα κάνετε εκκλησιαστική κηδεία. Δεν θα αφήσετε άλλους ανθρώπους να αναμιχθούν σε αυτό το θέμα», φέρεται να είπε στον Αρχιεπίσκοπο ο κ. Γλέζος ο οποίος σύμφωνα πάντα με τον κ. Ιερώνυμο του είπε πως αγαπά και σέβεται τη θρησκεία των πατέρων.

Toυ Πρωτ. π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

Ἡ ἐπέλαση τοῦ Φραγκισμοῦ καί τοῦ Παπισμοῦ καί μετά τῶν Προτεσταντισμῶν,δημιούργησε τήν σημερινή Εὐρώπη τοῦ Οἰκουμενισμοῦ καί τῶν Οἰκουμενιστῶνμας μεταπατερικῶν θεολόγων, μέ τήν ὁποίαν οὐδεμία (πνευματική) σχέσηἔχουμε. Μόνο ἐάν ἀναφανεῖ κάποια κίνηση μετανοίας στή σημερινή «Δύση» καί ἀληθινή ἀναζήτηση τῆς πρό τοῦ σχίσματος ταυτότητός της, ἀλλά καί διάθεση γιά δυναμική «ἐπιστροφή» σ᾽ αὐτήν, θά εἴμεθα πρόθυμοι νά ἀγκαλιάσουμε ἐνθέρμως καί νά στηρίξουμε αὐτήν τήν προσπάθεια, γιά τήν ἐπανασυνάντηση ὅλων μας ἐντός τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, πού συνεχίζεται ἀστασίαστα στήν Πατερική Ὀρθοδοξία, στήν ὁποία θέλουμε μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ νά κινούμεθα καί νά ζοῦμε (πρβλ. Πράξ. 17,28). Αὐτό εἶναι τό πνεῦμα καί ἡ πράξη τῶν ἁγίων μας Πατέρων, τῶν γνησίων «ἡγουμένων» καί «ποιμένων» μας ὅλων τῶν αἰώνων, οἱ ὁποῖοι ἀγρυπνοῦσιν ὑπέρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν ὡς λόγον ἀποδώσοντες» (Ἑβρ. 13,17). Καί αὐτό ἀκριβῶς φαίνεται καί ἀπό τόν «ἀντιδυτικισμό» τῶν Μεγάλων Πατέρων καί Διδασκάλων μας Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου Παλαμᾶ καί Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ, πού ἡ Δύση καί οἱ δικοί μας Οἰκουμενισταί, ἔμαθαν νά βλέπουν ὡς «ἀντιδυτικούς», ἐνῶ εἶναι ἐκεῖνοι, πού ἀληθινά ἀγαποῦν τήν Δύση, διότι θέλουν νά τήν θεραπεύσουν ἀπό τήν θανατηφόρο ἀρρώστια της, τήν ΑΙΡΕΣΗ.

Του ομότιμου Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής κ. Ιωάννου ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ : προς Γέροντα Ιωσήφ, Αγίου Ορους, π. Γ. Μεταλληνό, π. Θ. Ζήση, π. Μάρκον Μανώλη και π. Σαράντη Σαράντο.

…..Γράφετε, σεβαστοί πατέρες, ότι οι οικουμενιστές πατριάρχες και λοιποί, αυτήν την παναίρεση του οικουμενισμού:

«την διδάσκουν "γυμνή τη κεφαλή", την εφαρμόζουν και την επιβάλλουν στήν πράξη κοινωνούντες παντοιοτρόπως μέ τούς αιρετικούς, με συμπροσευχές, ανταλλαγές επισκέψεων και ποιμαντικές συνεργασίες»!

Με το κείμενο αυτό, περιγράφετε κατά λέξη τον ΙΕ΄ κανόνα της πρωτοδευτέρας, ο οποίος σας δίνει το δικαίωμα να διακόψετε το μνημόσυνο των πατριαρχών, αρχιεπισκόπων και επισκόπων.

Δεν το κάνετε όμως, και δεν θα το κάνετε ποτέ!

Εν τούτοις, με την στάση σας αυτή, παραλογίζεσθε.

Διότι αποφαίνεσθε ότι, οι οικουμενιστές «θέτουν εαυτούς εκτός της Εκκλησίας», εφ' όσον παραβαίνουν κανόνες της Εκκλησίας.

Αλλά, άραγε, είναι εντός της Εκκλησίας οι ιερείς εκείνοι, οι οποίοι καταγγέλλουν ανωνύμως, απλώς με χαρτοπόλεμο -ανιαρό και ανίερο-, πατριάρχες, αρχιεπισκόπους και επισκόπους;

 Επιπλέον, τους αναγνωρίζουν, τους κάνουν, κάποτε, και δώρα, και δημοσίως τούς χαρακτηρίζουν ορθοδόξους θεολόγους;

Ο ΧΡΙΣΤΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ ΚΑΙ Ο ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ

«Άψαυστά εστι τοις απείροις τα πνευματικά· ψυχή δε αγία και πιστή προς κατάληψιν έρχεται η του αγίου Πνεύματος κοινωνία…». Άγ. Μακάριος ο Αιγύπτιος

Εν αντιθέσει προς την κλασσικήν φιλοσοφίαν, την ποριζομένην τας γνώσεις εκ του εξωτερικού κόσμου, ο Νεοπλατωνισμός, ως μυστικιστικός ιδεαλισμός, εστρέφετο προς τα ένδον του ανθρώπου, όπως εκείθεν επιτύχη την «θέαν του Θεού». Πιστεύων ότι η ψυχή είναι πλάσμα Θεού και επιποθεί μίαν «Θεοκρασίαν», μίαν σύγχυσιν εντός της απροσώπου Θεότητος, ενόμιζεν ότι, στρεφομένη η ψυχή προς εαυτήν, ως προς θείαν αρχήν, ήτο αρκετόν δια να ίδη την θείαν εικόνα. Μάλιστα οι νεοπλατωνικοί, θέλοντες να δικαιώσουν την θεωρίαν των αυτήν, επεκαλούντο την χριστιανικήν διδασκαλίαν περί θείας εικόνος, ανανεούντες τοιουτοτρόπως τας παλαιάς αντιλήψεις, περί θεότητος της ανθρωπίνης ψυχής. Ενώπιον των ιδεών τούτων, αι οποίαι έτεινον να προκαλέσουν σύγχυσιν εν τη περί θείας εικόνος διδασκαλία της Εκκλησίας, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υπεστήριξε διγματικώς, ότι πάσα προς τα έσω στροφή δεν δύναται να απολήξη ειμή εις την θεώρησιν της διεφθαρμένης εικόνος, εφ’ όσον η ψυχή δεν απεπλύθη δια λουτρού παλιγγενεσίας. Τους δε υποστηρίζοντας, ότι βλέπουν την θείαν εικόνα γνωστικούς, τους απεκάλει «θεωρούς εικόνων», λέγων· «… τους εικονογνώστας τούτους, οι φασιν εκ της γνώσεως το κατ’ εικόνα τον άνθρωπον λαμβάνειν, και δι’ αυτής κατά Θεόν μορφούσθαι την ψυχήν». Τοιουτοτρόπως ο Παλαμάς, εν τη προσπαθεία αυτού όπως διασώση την γνωσίαν ορθόδοξον πνευματικότητα από εξωτερικάς επιδράσεις και μάλιστα ιδεαλιστικάς, διετύπωσε με πάσαν σαφήνειαν, ότι, υποστηρίζοντες την άποψιν του αγιασμού της ψυχής δια του αγίου βαπτίσματος και των μυστηρίων της Εκκλησίας, παραδεχόμεθα εν ταυτώ, ότι του αγιασμού μετέχει και αυτό το σώμα, «το συνδιανύον τον προς ταύτα του Ευαγγελίου δρόμον». Ούτω πως ο άγιος Γρηγόριος, διεφύλαξε την γνωσίαν ορθόδοξον διδασκαλίαν περί θεώσεως από ανυποστάτους ιδεαλιστικάς επιδράσεις, αι οποίαι και σήμερον κατατείνουν εις την νοθείαν του χριστοκεντρικού μυστικισμού του Ησυχασμού, του οποίου υπήρξε μέγας θεωρητικός ερμηνευτής. Χάρις μάλιστα εις τας τοσούτον εναργείς εμπειρίας του, της μυστικής μετά του Χριστού ενώσεως, τας οποίας εβάσισεν επί δογμάτων θεμελιωδών της Εκκλησίας, εν τη ορθοδοξία εδημιουργήθη αληθώς αγεφύρωτον χάσμα μεταξύ αυτής και παντός νόθου φιλοσοφικού μυστικισμού.

Εις τον άγιον Παλαμάν η Ορθόδοξος Εκκλησία οφείλει την ερμηνείαν και ανάπτυξιν της δογματικής αυτής διδασκαλίας, περί μυστικής κοινωνίας του Νυμφίου Χριστού μετά της νύμφης ψυχής. Εάν δεν είχομεν πραγματικήν εσωτερικήν ζωήν εν τη Εκκλησία, οίαν ενεφάνισεν ο Ησυχασμός, αι εν τοις κόλποις της Εκκλησίας κείμεναι αλήθειαι, περί μυστικού βίου, θα ήσαν υποκείμεναι εις πάσαν παρερμηνείαν. Ότι τούτο δεν αποτελεί υπερβολήν, αποδεικνύεται τόσον από την απορρίπτουσαν την διδασκαλίαν του Παλαμά Καθολικήν Εκκλησίαν, την απαραδειγματίστως μισούσαν τον άγιον, όσον και από τους παρανοούντας κατά τρόπον οικτρόν, ημετέρους θεολόγους,--ευτυχώς ολίγους – οίτινες σκανδαλίζονται εκ της επιφοιτήσεως του αγίου και ακτίστου φωτός εις τους «δια του Πνεύματος οράν ηξιωμένους», ως επηγγείλατο ο Κύριος. Και συμβαίνει επ’ αυτοίς, εκείνο το οποίον γράφει ο Παλαμάς. «Ώσπερ ει τις τότε των Ιουδαίων, μη μετ’ ευχαριστίας ακούων των προφητών λεγόντων Λόγον, και Πνεύμα Θεού, συναϊδιά τε, και προαιώνια, συνέσχεν αν τα ώτα, δοκών απηγορευμένων ακούειν τη ευσεβεία φωνών, και της ανωμολογημένης τοις ευσεβέσι φωνής εναντίων, δηλονότι της λεγούσης· Κύριος ο Θεός σου Κύριος εις εστιν· ούτω και νυν τάχα αν πάθη τις μη μετ’ ευλαβείας ακούων, των μόνοις εγνωσμένων τοις δι’ αρετής κεκαθαρμένοις μυστηρίων του πνεύματος». Ούτως έδοξεν «απηγορευμένων ακούειν τη ευσεβεία φωνών» και τω μακαρίτη πλέον Πατρολόγω Δ. Μπαλάνω, ότε εδέησε εν τη υπ’ αυτού γνωστή Πατρολογία να σχολιάση τον Ησυχασμόν του ΙΔ΄ αιώνος. Γράφων περί της «ησυχαστικής έριδος» εκείνης, εκφράζει την λύπην του, διότι «τόση εχύθη μελάνη και τόσον απησχόλησε σπουδαίους κατά τα άλλα άνδρας της εποχής… ζήτημα «τόσον προσκρούον εις την ημετέραν λογικήν» δανειζόμενος την τελευταίαν φράσιν από το γνωστόν βιβλίον του Ολλανδού Έσσελιγγ. Δυστυχώς τόσον μακράν ιστάμεθα από την Ορθοδοξίαν, ώστε καθηγηταί Πανεπιστημίου, πολιωθέντες εν τη Θεολογική επιστήμη να αγνοούν, ότι πλείστα θέματα της Ορθοδόξου Θεολογίας «τόσον προσκρούουν εις την ημετέραν λογικήν», και δια τον λόγον τούτον να τα χαρακτηρίζωμεν ως αποκλίνοντα εις αίρεσιν! Δεν είναι του παρόντος περιωρισμένου άρθρου να αναφέρωμεν πληθύν όλην αντορθοδόξων σημείων της εν λόγω Πατρολογίας, ούτε να εκφέρωμεν κρίσεις επί του καθόλου επιστημονικού έργου του αποιχομένου, κατά πόσον «αμώμως εισήλθεν εις την Θεολογικήν επιστήμην και αμώμως εξήλθε» κατά την γνώμην θεολόγου τινός. Δεν διστάζομεν όμως, προκειμένου να εκφέρωμεν γνώμην, περί της Πατρολογίας του μακαρίτου, να εισηγηθώμεν όπως ριφθή εις το πυρ, δια να απαλλαγή η Εκκλησία από ένα έργον, προκαλούν μέγα κακόν και «τόσον προσκρούον» εις την ορθόδοξον πνευματικότητα.

Επανερχόμενοι εις το ημέτερον θέμα, του Χριστοκεντρικού μυστικισμού του Παλαμά, έχομεν να παρατηρήσωμεν, ως και εν ετέρω άρθρω εγράψαμεν, ότι ο Θείος Γρηγόριος συνεχίζων την ορθόδοξον παράδοσιν, -- ως του «ενός και του αυτού Πνεύματος ενεργούντος» -- απέδιδε μεγίστην σημασίαν εις την επί τα κρείττω μεταστοιχείωσιν της συνόλου ανθρωπίνης φύσεως μέχρις αυτής της θεωρίας ψυχής και σώματος, δια της εν ημίν χάριτος του Χριστού και των εν τη Εκκλησία μυστηρίων, εις τρόπον ώστε ο Χριστοκεντρικός του μυστικισμός να αντιτίθεται εξ ίσου βασικώς και εις τον νεοπλατωνισμόν και εις τον φυσιοκρατικόν αγνωστικισμόν του Βαρλαάμ.      Συναφώς με το εξεταζόμενον θέμα μας, επιθυμούμεν να διασαφήσωμεν, ότι γίνεται παρά τισι συγχρόνοις θεολόγοις, εκ των ημετέρων – οι ετερόδοξοι δεν μας απασχολούν, ως αιρετικοί όντες – μία παρανόησις θεμελιώδους σημασίας εν τη εκτιμήσει της πνευματικότητος των αγίων Πατέρων και των διαφορετικών οδών, που ηκολούθησαν δια να επιτύχουν την μυστικήν ένωσίν των μετά του Χριστού. Είναι τόσον φιλελευθέρα η ασκουμένη κριτική επί του ιδιάζοντος τρόπου ζωής του Παλαμά, Καβάσιλα, Συμεών του Ν. Θεολόγου, Μαξίμου του Ομολογητού, κ.α., ώστε το εν αυτοίς ενεργήσαν άγιον Πνεύμα, να φαίνεται ή ότι δεν ήτο σύμφωνον προς εαυτό, ή ότι ενήργει ο ανθρώπινος παράγων ερήμην αυτού.